Η Ελεγεία των Παθών

 

Στάχυα που ξέμειναν στις χούφτες του καλοκαιριού θρυμματίζονται λέξεις και μνήμες. Όλες οι καταφάσεις που ξέμειναν στον δρόμο αργοπορημένες από την πλάνη μιας κάποιας σιγουριάς κάποτε. Και δεν θα έρθει καμιά τους να δηλώσει μετάνοια.

Είναι κρύες αυτές οι νύχτες στον κόσμο. Και πορευόμαστε γυμνοί. Αφήσαμε τα σώματα να κυλήσουν στις πέτρες σαν νερό βροχής. Μέσα σε βάτα κι αγκάθια, νεκρές φύσεις. Και τώρα ζητάμε την μεγάλη θάλασσα να απλωθούμε στην απεραντοσύνη της. Να πλυθούμε από ό,τι μας πίκρανε.

Μείνε αν θες. Τώρα μείνε. Χωρίς δηλητήριο. Με χέρια άδεια από όπλα πια. Θα έχω ιστορίες να πω με λέξεις καινούριες από εκείνη την αρχαία γλώσσα της ευγένειας που χάνεται μέσα σε τόσους πολέμους. Γιατί στο κατώφλι της ψυχής στέκει πάντα ένα παράξενο φως που έρχεται από πολύ μακριά. Και πάντα νεογέννητο είναι μέσα από σκοτάδια βαθιά.

Μείνε! Σου λέω μείνε αν θες, όσο θες. Και μη μιλάς. Αν δεν θες μη μιλάς. Για όλους εμάς τους ανένταχτους στη ροή του κόσμου τούτου, απαρνιέμαι την δόξα των ουρανών και δέχομαι όλες τις σιωπές ως θεία μεταλαβή. Σ αυτόν τον κόσμο εδώ. Γιατί εδώ τα πάθη, εδώ και η συγχώρεση, εδώ η δικαίωση για κάθε ομορφιά.

Θα γίνουμε κάποτε άστρα σ’ αυτόν τον ίδιο ουρανό που απαρνιόμαστε. Αυτή είναι η μοίρα του ανθρώπου. Θα τα δεχτούμε όλα γιατί τίποτα άλλο πια δεν θα έχουμε για ανταλλαγή. Κοντά στο τέλος μας, η νύχτα θα κλέβει το φως τής μέρας και θ’ αλλάζει ο τόπος μας. Θα γίνεται φως.

Όλα είναι μια αδιάκοπη αλλαγή καθώς οι δείχτες κινούνται σκουριασμένοι κι όμως χωρίς να χάνουν λεπτό. Κι όλο αλλάζω κι όλο αλλάζω και γίνομαι άλλη χωρίς να ‘μαι άλλη. Κι όλο γυρεύω να είμαι ό,τι υπήρξα. Και πάντα κάτι μένει μισό. Και πάντα κάτι ζητά ολοκλήρωση.

Τώρα μέσα από αυτές τις σιωπές, πιστεύω πως κερδίζω τον χρόνο που έχασα σε άγριες νύχτες με την πανσέληνο να χαράζει ένα άγνωστο μονόγραμμα κρυφά στο στήθος μου. Με τους λύκους να ουρλιάζουν στο όνομα της αγάπης, το μένος τους για όλα όσα δεν κατασπάραξαν.

Όλα τα χρόνια που ζήσαμε γεμάτοι αυταπάτες, ο καιρός θρηνούσε για μας με ένα βουβό αργόσυρτο κλάμα. Σε ώρες που ξημέρωναν άγνωστες σε μένα, σε σένα σε όλους. Υπήρχαμε δεν υπήρχαμε. Αυτός ο κόσμος κουβαλάει πολλά μυστικά. Κι ο άνθρωπος μόνος πιο πολλά.

Όλες οι εποχές μας, ήταν ένα αδιάκοπο ταξίδι χωρίς κοινό προορισμό. Παράλληλες ουτοπίες που λαμπύριζαν από ψεύτικα άστρα. Και δεν έφτανα στο βλέμμα σου. Και δεν έφτανες στον τόπο μου. Πάντα σε τόπους άλλους ξόδευες τα ομορφότερα δάκρυα. Κι όμως γνωρίζαμε. Και τα μυστικά καλά κρατούσαμε κι ακόμα κρατάμε.

Πως κάτι άλλο υπήρχε πέρα από το ορατό του τρόμου. Της μοναξιάς την οδύνη. Κάτι άλλο υπάρχει. Και το γνωρίζαμε. Τότε που κρύβαμε την λάμψη τής αστραπής, της καταιγίδα που μαινόταν μέσα μας, κλείνοντας σφικτά τα μάτια για να μην τρομάξουν εκείνοι που είχαν άγνοια. Να μην τρομάξουν οι αδαείς που γέμισαν τους τόπους μας.

Ο καθένας στο δικό του ανάχωμα με τα όπλα μας να παλιώνουν. Και ας μη συναντηθήκαμε ποτέ. Το γνωρίζαμε από εκείνον τον στείρο καιρό. Τότε που εκεί στους κήπους των ανθρώπων με το μονόγραμμα ενός άγνωστου ονόματος να φέγγει στο στήθος χαραγμένο και κόκκινο, φύτευα μια μικρή ελπίδα.

Κι εσύ κάπου αλλού κάνοντας ακριβώς το ίδιο. Προσμένοντας κάτι που λείπει. Και ήξερα τι ήταν. Και δεν ήξερα τι και πώς να στο εξηγήσω. Γιατί ο καθένας άλλα θέλει. Όσοι άνθρωποι τόσες ανάγκες. Ανθρώπινες μα κι έξω από τ’ ανθρώπινα. Και τί να πεις για τις απουσίες; Τί να πεις για τα άδεια χέρια; Τί να γράψεις;

Πώς να παρηγορήσεις την ύπαρξη γι αυτό που υπάρχει αλλά πουθενά δεν φαίνεται; Και πώς συνεχίζεις να πορεύεσαι μόνο με τ’ όνειρο; Φύτευα εκεί στην άκρη του κήπου μια ελπίδα. Τόσα δέντρα θέριευαν! Τόσα λουλούδια από ένα μυστήριο τίποτα. Μια ελπίδα ήταν μόνο. Ίσως μεγάλη αφού ονειρευόμουν να καλύψει άδειο χρόνο. Μα κι από ένα μυστήριο τίποτα γίνονται όλα.

Μείνε, την πότισα με όλο το πένθος που ταίριαζε στα αμίλητα στόματα. Στα μάτια που κοιτούσαν μακριά. Ακόμα και για εκείνους που δεν ήρθαν ποτέ. Έχουμε ξεχρεώσει για όλα όσα θα ‘ρθουν. Και τίποτα δεν οφείλουμε κανενός. Κι έχουμε πενθήσει για όλα τα χαμένα.

Ήταν η μόνη αξιοπρέπεια που μας έμενε.

Γιατί το πένθος πάντα προηγείται των όλων.

via

Υπάρχει μια ρωγμή σε όλα, έτσι περνάει το φως

“There’s a crack in everything that’s how the light gets in”, Leonard Cohen.

Υπάρχει μια ρωγμή σε όλα, έτσι περνάει το φως. 

Είναι εύκολο να θέλουμε να είμαστε δυνατοί. 

Είναι εύκολο να προσφέρουμε ένα ώμο σε κάποιον που αγαπάμε όταν υποφέρει. Είναι φυσικό, είμαστε ενθαρρυντικά όντα. Τους τυλίγουμε στα χέρια μας λέγοντας: «Όλα θα είναι εντάξει, χρειάζεται λίγο χρόνο». 

Αλλά δεν νιώθω καλά. Και κάθε μέρα που περνάει νιώθω σαν μια ατελείωτη περίοδο θλίψης. Είμαι πληγωμένη. Στο παρελθόν, έμαθα πως να προχωράω. Έβαλα το κεφάλι μου κάτω και το ξεπέρασα. Ντύθηκα και πήγα στη δουλειά. Έστειλα τις ευχές μου με την ελπίδα ότι θα φτάσουν στην ψυχή του ατόμου που άφηνα. 

Και τότε ένιωσα καλύτερα. Αλλά αυτό είναι διαφορετικό.

Έχεις φύγει και νιώθω σαν η καρδιά μου να έφυγε μαζί σου. Δεν έχει σημασία πόσο προσπαθώ, τίποτα δεν μπορεί να με κάνει να νιώσω καλύτερα τώρα. 

Είναι εύκολο να είσαι έξυπνος και δυνατός όταν δεν συμβαίνει τίποτα, αλλά τι γίνεται τώρα; Τι συμβαίνει όταν έχουμε περάσει τόσα πολλά;

Με κάποιο τρόπο, μέσα από το φτερωτό παλιρροιακό κύμα συναισθημάτων, δημιουργήθηκε μια απαλή και τρυφερή φωνή: «Μάθε να ζεις με την πληγωμένη καρδιά σου». 

Και τα δάκρυα ήρθαν και πάλι. Πήρα την απάντηση μου. 

Όλη την εβδομάδα έψαχνα κάτι, όπου η καρδιά μου θα μπορούσε να γιατρευτεί, αλλά τίποτα δεν βρήκα. Ένιωσα απελπισμένη, αλλά τώρα καταλαβαίνω.

Η καρδιά μου δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια, αλλά δεν θέλω πλέον να είναι. 

Η παραμικρή επαφή με τα μάτια μου φέρνει δάκρυα. Μια πραγματική στιγμή συμπόνιας ξεσπάει μέσα από το σώμα μου σαν ποτάμι. Αισθάνομαι τα πάντα -ότι έχτισα μια ζωή προσπαθώντας να μην αισθάνομαι. 

Και ενώ μπορεί να είμαι πληγωμένη, τώρα είμαι ελεύθερη. Μπορώ τελικά να αφήσω κάτω την ασπίδα μου. 

Γνωρίζω τώρα ότι δεν μπορώ πλέον να προχωρήσω στην ζωή φυλάσσοντας την καρδιά μου σαν πολύτιμη πορσελάνη. Δεν μπορώ να αγαπήσω πραγματικά με αυτόν τον τρόπο. Δεν έχει σημασία πόση αγάπη έχω μέσα μου αν δεν μπορώ να αγγίξω τον κόσμο ή τον σύντροφο μου, όπως ακριβώς ένα κύπελλο από πορσελάνη δεν μπορεί να εξυπηρετήσει το σκοπό του με το να μένει πίσω από το τζάμι σε ένα ράφι.

Δεν θέλω η αγάπη μου να είναι πολύτιμη, σαν κάποιο απρόσιτο έργο τέχνης. Θέλω να είναι συνηθισμένη, καθημερινή και πραγματική. Ακριβώς όπως έχει κατασκευαστεί για να είναι. Θέλω να κρατάω την καρδιά μου στο χέρι μου κάθε πρωί, να γλιστρήσω τον αντίχειρα μου πάνω στις κομματιασμένες άκρες της και να ξέρω ότι αξίζει να την δώσω. Θέλω να την προσφέρω, καθώς θα προσφέρω το πιο αγαπημένο μου υλικό αγαθό. Επειδή είναι. 

Τι περισσότερο μπορώ να δώσω από την αληθινή, σπασμένη, πληγωμένη καρδιά μου; 

Δε φοβάμαι πλέον να πληγωθώ. Τώρα θέλω να αγαπώ πολύ δυνατά. Πλέον πληγωμένη, έχω αλλάξει για πάντα. Ακόμα και αν αυτό που φοβόμαστε περισσότερο, αυτό είναι στην πραγματικότητα η μεγαλύτερη ευλογία που μπορούμε να πάρουμε σε αυτή την ανθρώπινη ζωή. Αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο γνωρίζουμε ολόκληρες τις καρδιές μας. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν χρειάζομαι να θεραπευθώ. Γιατί τώρα, τα κομμάτια μου από πορσελάνη είναι διάσπαρτα στο πάτωμα. Θα χρειαστεί μεγάλη προσοχή και φροντίδα για να επαναφέρω την καρδιά μου ξανά, αλλά είμαι πρόθυμη να το κάνω γιατί τώρα καταλαβαίνω γιατί το αξίζει. Ξέρω τι μου έλειπε.

Αυτή τη στιγμή, μου θυμίζει την ιαπωνική μορφή τέχνης που ονομάζεται kintsugi. Μεταφράζοντας σε «επιδιόρθωση με χρυσό», αυτή η τέχνη είναι η διαδικασία της επισκευής σπασμένων κεραμικών με την επανασύνδεση των πήλινων τεμαχίων με μία χρυσή λάκα. Τα θραύσματα γίνονται τα πιο πολύτιμα μέρη. Δεν απορρίπτουν και αντικαθιστούν ένα τέλειο καλό κύπελλο, τιμούν τα σπασίματα του, φωτίζουν τις ρωγμές και το κάνουν έτσι πιο όμορφο. 

Έτσι έχω παραιτηθεί από την προσπάθεια να αισθάνομαι καλύτερα, και με αυτόν τον τρόπο έχω αποκαταστήσει την πίστη μου ότι με κάποιο τρόπο αυτός ο χωρισμός με άνοιξε σε μια ζωή πραγματικής, ακατέργαστης, ανθρώπινης αγάπης. 

Τώρα ήρθε η ώρα να γίνω μάστερ αυτής της τέχνης πιστεύοντας ότι μία μέρα, όταν φτιάξω το τραπέζι για δύο, θα περπατήσεις μέσα από την πόρτα με την kintsugi καρδιά σου και θα μάθεις πώς να αγαπάς και τη δική μου.

via

Πανέμορφο νορβηγικό φιόρδ

Τα φιόρδ δημιουργήθηκαν πριν χιλιάδες χρόνια μετά το λιώσιμο των πάγων που ακολούθησε την εποχή των παγετώνων οπότε το νερό της θάλασσας πλημμύρισε τις κοιλάδες της περιοχής όπου αυτά εμφανίζονται. Τα συναντούμε στις δυτικές ακτές της Νορβηγίας και στις ακτές της Χιλής.

Ένα από τα πιο γνωστά είναι το Geirangerfjord στη Νορβηγία, έχει μήκος 15χλμ και είναι παρακλάδι του Μεγάλου Φιόρδ. Το μικρό χωριό Geiranger βρίσκεται στο τέλος του φιόρδ, εκεί που χύνονται τα νερά του ποταμού Geirangelva. Καταρράκτες σχηματίζονται καθώς τα νερά τρέχουν στο φιόρδ με πιο γνωστούς αυτούς με την ονομασία «Επτά αδελφές», μια συστάδα από επτά ροές που καταλήγουν στο ίδιο σημείο.

Το φιόρδ έχει χαρακτηριστεί προστετευόμενη περιοχή από την UNESCO.

via

«Δρόμοι της Αραβίας»: H έκθεση που έκανε τον γύρο του κόσμου έρχεται στο Μουσείο Μπενάκη Παρουσίαση μερικών από τα 300 εκθέματα της σημαντικής έκθεσης, η οποία ξεκίνησε το 2010 στο Λούβρο και ταξίδεψε σε άλλες 14 πόλεις πριν φτάσει στην Αθήνα

Ένα «μουσείο μέσα στο μουσείο» ετοιμάζεται να ανοίξει τις πύλες του σύντομα στο Μουσείο Μπενάκη / Πειραιώς 138,αποκαλύπτοντας μια μεγαλειώδη έκθεση με τίτλο «Δρόμοι της Αραβίας»: H έκθεση που έκανε τον γύρο του κόσμου έρχεται στο Μουσείο Μπενάκη Παρουσίαση μερικών από τα 300 εκθέματα της σημαντικής έκθεσης, η οποία ξεκίνησε το 2010 στο Λούβρο και ταξίδεψε σε άλλες 14 πόλεις πριν φτάσει στην Αθήνα

Γιατί πόσο γνωστά είναι τα ταφικά μνημεία της Μαντάιν Σάλιχ (Έγρα στα ελληνικά), τοποθεσίας που τη χαρακτηρίζουν «Πέτρα της Αραβίας», την οποία, ακόμα και στις μέρες μας, ελάχιστοι την έχουν επισκεφθεί; Οι εντυπωσιακές, λαξεμένες σε βράχους προσόψεις της, όμως, είναι εκείνες που επέλεξε ο γνωστός σκηνογράφος της όπερας να καλωσορίζουν τον επισκέπτη στον χώρο, ενώ φωτογραφίες της ερήμου είναι το κυρίαρχο φόντο αυτής της «υπερπαραγωγής». 

Περισσότερα από 300 εκθέματα αποδεικνύουν ότι όλα όσα γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα –εφόσον εξακολουθεί να είναι σχεδόν αδύνατο να επισκεφθεί κανείς τη χώρα τουριστικά– ήταν εσφαλμένα.

Τα περισσότερα από 300 εκθέματα της έκθεσης, η οποία πρωτοπαρουσιάστηκε το 2010 στο Λούβρο, στο Παρίσι, και ταξίδεψε σε άλλες δεκατέσσερις πόλεις και τρεις ηπείρους πριν έρθει και στην Αθήνα, αποδεικνύουν ότι όλα όσα γνωρίζαμε μέχρι πρόσφατα ήταν εσφαλμένα. Πρόκειται για ευρήματα που έχουν συμβάλει καθοριστικά στο να ξαναγραφτεί η ιστορία της Αραβικής Χερσονήσου. Μόλις τα τελευταία 50 χρόνια, από τη δεκαετία του '60 και ύστερα, η αρχαιολογική σκαπάνη αποκάλυψε θησαυρούς και μια ολόκληρη κληρονομιά που πιστοποιεί τον πολυδιάστατο χαρακτήρα της Αραβίας από την προϊστορική εποχή έως τον 20ό αιώνα. 

Έτσι, το γεγονός ότι θεωρούσαμε πως η Αραβία δεν είχε τίποτα σημαντικό όσον αφορά το παρελθόν της, πως επρόκειτο για μια αχανή έκταση όπου ζούσαν νομαδικοί λαοί χωρίς αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα, ανατρέπεται τελείως. Η έκθεση επικεντρώνεται σε πλούσιες πόλεις-οάσεις που βρίσκονταν επάνω στους εμπορικούς δρόμους που συνέδεαν τον Νότο (την περιοχή της Υεμένης) με την ανατολική Μεσόγειο αλλά και με την Περσία και την Ινδία. Ένα φυσικό περιβάλλον προκλητικό, καθόλου εύκολο, μια ολόκληρη χερσόνησος που από πόλη σε πόλη διαφοροποιείται κλιματικά, γεγονός που επηρέασε τη σχέση και την επικοινωνία της με άλλους λαούς, εκτός χερσονήσου. Η έκθεση ξεκινάει από τους παλαιολιθικούς χρόνους. Πολλά παλαιολιθικά και νεολιθικά εργαλεία προέρχονται από τη Σουαχιτίγια στον Βορρά. 

Όταν ο προϊστορικός άνθρωπος πέρασε από την Αφρική, η χερσόνησος ήταν πράσινη – στο Ομάν, μάλιστα, υπάρχουν βουνά με βλάστηση. Από το Αλ-Μαγκάρ προέρχεται μια εντυπωσιακή ομάδα αντικειμένων με πολλά ζωόμορφα αγαλματίδια. 

Οι Άραβες θεωρούν σημαντικό κομμάτι του πολιτισμού τους την εξημέρωση του αλόγου, που πάει πολύ πίσω στην Ιστορία. Η καμήλα, βέβαια, ήταν το ζώο και το μέσο που έπαιξε τον σημαντικότερο ρόλο στο εμπόριο και στη διάδοσή του, αφού αντέχει τη ζέστη και την πολύωρη μετακίνηση. Στην έκθεση εμφανίζονται τέσσερα αντικείμενα με μορφή καμήλας αλλά και καυστήρες θυμιάματος, κεραμικά, κοσμήματα, επιτύμβιες στήλες, επιγραφές από το παλάτι Κασρ αλ-Χαμρά, όπως επίσης και μια στήλη του Βαβυλώνιου βασιλιά Ναβονίδη που βασίλευσε δέκα χρόνια – λέγεται ότι η Βαβυλωνία έπεσε επειδή μετέφερε όλη του την εξουσία στην Τάυμα. Από το νησί Ταρούτ προέρχονται αρκετά από τα αγάλματα και τα γλυπτά, ενώ τα εντυπωσιακά αγγεία είναι από χλωρίτη. Το εμπόριο, αυτή η δραστηριότητα που πάντα ένωνε τους ανθρώπους, ξεκίνησε στην Αραβία πιθανότατα τον 8ο αιώνα π.Χ., κυρίως για τη μεταφορά του περιζήτητου θυμιάματος, του λιβανιού και του μύρου που χρησιμοποιούνταν στις τελετές. Ακολουθώντας τους δρόμους του θυμιάματος από τον Νότο μέχρι τον Βορρά και επανεκτιμώντας τους σταθμούς στα ταξίδια των καραβανιών, οι αρχαιολόγοι έφεραν στο φως πλούσια ευρήματα που αποδεικνύουν την ευμάρεια των εμπόρων και των νομαδικών λαών της περιοχής που άλλοτε εισήγαν πολυτελή ή χρηστικά αντικείμενα στην Αραβική Χερσόνησο και άλλοτε τα παρήγαν, τεκμηριώνοντας την επαφή με πολιτισμούς της ανατολικής Μεσογείου. 

Τα καραβάνια με τις καμήλες, όμως, δεν μετέφεραν μόνο θυμιάματα αλλά και μπαχάρια, αρώματα, υφάσματα και πολύτιμους λίθους από την Ινδία και τη νοτιοανατολική Ασία στη Μεσοποταμία και στην ανατολική Μεσόγειο, ενώ επέστρεφαν στην Αραβία με λατρευτικά αγαλματίδια, κεραμικά και γυάλινα αντικείμενα. 

Η έκθεση παρουσιάζει μια σειρά από ανάλογα αντικείμενα πολυτελείας αλλά και καθημερινής χρήσης. Πέντε σταθμοί καραβανιών και πλούσιες πόλεις-οάσεις καθορίζουν την έκθεση: το Ταρούτ, νησάκι στον Αραβικό Κόλπο και πέρασμα στην Ινδία, όπου εντοπίστηκαν αγγεία της 3ης χιλιετίας π.Χ., η Τάυμα στη βορειοδυτική Αραβία, με λίθινες στήλες και κεραμικά, η Aλ-Ούλα, πρωτεύουσα του βασιλείου των Λιχυανιτών (η Δαιδάν της Παλαιάς Διαθήκης), όπου βρέθηκαν κολοσσιαία αγάλματα, η Μαντάιν Σάλιχ (η λεγόμενη «Πέτρα της Αραβίας» από την εποχή των Ναβαταίων) και η Καριάτ αλ-Φάου, μία από τις σημαντικότερες εμπορικές πόλεις της νότιας Αραβίας, που κατά την ελληνιστική εποχή είχε ιδιαίτερη ανάπτυξη, με αποτέλεσμα τα ευρήματά της (αγαλματίδια, κεραμικά, γυαλί, κοσμήματα, νωπογραφίες) να προσεγγίζουν την ελληνορωμαϊκή τέχνη. Καθώς προχωράμε στον χώρο, αντικρίζουμε τρία εντυπωσιακά αγάλματα του 3ου-2ου αι. π.Χ. που προέρχονται από την πόλη Aλ-Ούλα. Είναι υπερμεγέθη και παραπέμπουν στους αρχαϊκούς κούρους, αλλά έχουν σαφή ανατολίτικα στοιχεία. Καθώς οι αναφορές των εκθεμάτων είναι ανάλογες του τόπου όπου βρέθηκαν, στο βορειοδυτικό τμήμα της χερσονήσου εντοπίζονται στα τεκταινόμενα στην ανατολική Μεσόγειο ανάμεσα στους αρχαίους Έλληνες, στους Ρωμαίους και στους Ναβαταίους και όχι μόνο, αφού στο παιχνίδι μπαίνουν οι Ασσύριοι, οι Βαβυλώνιοι και οι Σασσανίδες Πέρσες. 

Η πολυπολιτισμικότητα αυτή είναι εμφανής στις επιγραφές, ανάμεσα στις οποίες συμπεριλαμβάνονται σφηνοειδείς, περσικές, ναβαταϊκές, αραμαϊκές, παλαιότερες αραβικές, ακόμα και μια λατινική που δείχνει τη σχέση που αναπτύχθηκε με τους Ρωμαίους. Φυσικά, δεν είναι λίγα τα αντικείμενα που πιθανολογείται ότι προήλθαν από την Αλεξάνδρεια, η οποία για αιώνες καθόριζε σημαντικά την επικοινωνία μεταξύ των λαών. Αλλά μέσω των εμπορικών συναλλαγών γινόταν και η εισαγωγή θεοτήτων. Το γεγονός ότι θεωρούσαμε πως η Αραβία δεν είχε τίποτα σημαντικό όσον αφορά το παρελθόν της, πως επρόκειτο για μια αχανή έκταση όπου ζούσαν νομαδικοί λαοί χωρίς αξιόλογη πολιτιστική δραστηριότητα, ανατρέπεται τελείως. Όσο πλησιάζουμε, μάλιστα, στην εποχή του Χριστού, ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων και λαών βρισκόταν ή πηγαινοερχόταν στην Αραβία. Από τα εντυπωσιακότερα εκθέματα είναι τα κτερίσματα από τάφο μικρού κοριτσιού του 1ου αι. μ.Χ. από τη Θατζ (πιθανότατα η αρχαία Γέρρα, όπως αναφέρεται σε κείμενα αρχαίων συγγραφέων). Ένα χρυσό προσωπείο, ένα χέρι (σαν γάντι) επίσης χρυσό, κοσμήματα (βραχιόλια και περιδέραια), επίρραπτα μικρά χρυσά δισκία με τον Δία και την Άρτεμη που κοσμούσαν το ένδυμά της, ένα εξαιρετικής ομορφιάς χάλκινο πόδι κρεβατιού με γυναικεία μορφή. Κι ενώ μέσα από την έκθεση μας συστήνεται κυρίως η προϊσλαμική Αραβία, η πορεία της έκθεσης φτάνει μέχρι το Ισλάμ, και η σκηνογραφία της στο κομμάτι αυτό αναφέρεται στις μορφές της ισλαμικής αρχιτεκτονικής. Στις αρχές του 7ου αι. η άνοδος της νέας θρησκείας αναδεικνύει τη Μέκκα και τη Μεδίνα σε θρησκευτικά κέντρα. Η ανάγκη των πιστών για το καθιερωμένο ετήσιο προσκύνημα («χατζ») μετέτρεψε τους δρόμους του εμπορίου σε προσκυνηματικές οδούς και η εξάπλωση του Ισλάμ από την Ισπανία μέχρι την κεντρική Ασία και την Ινδία προσέλκυσε χιλιάδες πιστούς στην Αραβική Χερσόνησο, οι οποίοι έφεραν μαζί τους αντικείμενα από τις δικές τους κοινωνίες. 

Στην έκθεση περιλαμβάνεται μια μεγάλη πόρτα από την ίδια την Κάαβα (το βασικό προσκυνηματικό σημείο στη Μέκκα) αλλά και πρώιμα κοράνια σε κουφική γραφή, την πρώτη από πολλές μορφές καλλιγραφίας που έχουμε στη διάρκεια των αιώνων, και επιγραφές. Η καλλιγραφία αναπτύσσεται από τους πρώτους αιώνες του Ισλάμ και είναι γνωστό πόσο μεγάλη σημασία έδιναν σε αυτήν, καθώς, σύμφωνα με την παράδοση, μετέφερε τον λόγο του Θεού, όπως τον έλαβε ο Μωάμεθ με τη μορφή προφητικών αποκαλύψεων στην έρημο που αποτέλεσαν τα κεφάλαια του Κορανίου. Επίσης, εκτίθενται αρκετές επιτύμβιες στήλες από βασάλτη με όμορφες επιγραφές από την περιοχή Μαΐν. 

Ένα κομμάτι από ιερό ύφασμα-κέντημα που ονομάζεται κίσουα αποτελεί το κάλυμμα της Κάαβα, που πρέπει να αλλάζει κάθε χρόνο. Όποιος έχει την ευθύνη των δύο ιερών πόλεων, της Μέκκας και της Μεδίνας, έχει και την ευθύνη της ύφανσής του. Από τον 10ο έως τον 16ο αι. την ευθύνη των δύο πόλεων είχαν οι χαλίφηδες του Καΐρου. Με τελετουργικό τρόπο έφευγε το κέντημα με καμήλες και πήγαινε στην Κάαβα. Το παλιό ύφασμα το έκοβαν και το κρατούσαν σαν φυλαχτό. Η κίσουα που περιλαμβάνεται στην έκθεση είναι του 1992 και ανήκει στο Εθνικό Μουσείο του Ριάντ. Ένα άλλο εντυπωσιακό έκθεμα είναι το μεταξωτό γαλάζιο κέντημα που κάλυπτε την πόρτα του ιερού στη Μεδίνα και ανήκει στην οθωμανική περίοδο. Η συνεισφορά του Μουσείου Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης στη συλλογή των εκθεμάτων είναι δύο κηροπήγια από τη Μεδίνα και στη Βιβλιοθήκη του Μουσείου βρέθηκαν σπάνιες εκδόσεις περιηγητών του 18ου και του 19ου αι. Η έκθεση ολοκληρώνεται με ένα αφιέρωμα στην ίδρυση του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας. Ο κατάλογος περιλαμβάνει άρθρα διεθνών ερευνητών αλλά και ελληνική συμβολή μέσα από κείμενα της Πολύμνιας Αθανασιάδη για τη σχέση των Ελλήνων με τους Άραβες στην ύστερη αρχαιότητα, της Μίνας Μωραΐτου για το Κοράνιο και του Γιώργη Μαγγίνη για τους Ευρωπαίους περιηγητές. Η έκθεση πραγματοποιείται σε συνδιοργάνωση με τη Σαουδική Επιτροπή Τουρισμού και Αρχαιοτήτων και το Εθνικό Μουσείο του Ριάντ, με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού και υπό την αιγίδα του υπουργείου Εξωτερικών. 

Info «Δρόμοι της Αραβίας. Αρχαιολογικοί Θησαυροί από τη Σαουδική Αραβία» 21/3/19-26/5/19 Μουσείο Μπενάκη, Πειραιώς 138, www.benaki.gr Η επιμέλεια της έκθεσης είναι της Μίνας Μωραΐτου, υπεύθυνης του Μουσείου Μπενάκη Ισλαμικής Τέχνης

via

Οι άγνωστες σημειώσεις του Αϊνστάιν στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο του Ισραήλ

ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΤΟΥ ΑΙΝΣΤΑΙΝ ΣΤΟ ΕΒΡΑΙΚΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟ ΤΟΥ ΙΣΡΑΗΛ

110 κομμάτια πολλά από τα οποία βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας

Συνήθειες, απόψεις και ιδέες του Αϊνστάιν, του επιστήμονα που άλλαξε τον τρόπο με τον οποίο θεωρούμε σήμερα την επιστήμη, καθώς ανέπτυξε την περίφημη θεωρία της σχετικότητας παρέλαβε ως δωρεά το Εβραϊκό Πανεπιστήμιο του Ισραήλ. Ογδόντα χιλιάδες κομμάτια αριθμεί το αρχείο αυτό, το οποίο βρισκόταν σε ένα Ίδρυμα στο Σικάγο και ανήκε πριν σε έναν ιδιώτη συλλέκτη στη Βόρεια Καρολίνα. Το Πανεπιστήμιο έδωσε στη δημοσιότητα ένα μέρος της συλλογής αποτελούμενο από 110 κομμάτια πολλά από τα οποία βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας.

Σε αυτά περιλαμβάνονται χειρόγραφες μαθηματικές σημειώσεις, οι περισσότερες από το 1944 έως το 1948, καθώς και ένα παράρτημα, το οποίο είχε θεωρηθεί χαμένο, σε μια εργασία για τη θεωρία των ενοποιημένων πεδίων, την οποία ο γεννημένος στη Γερμανία φυσικός παρουσίασε στην Πρωσική Ακαδημία Επιστημών το 1930.

«Τα έγγραφα αυτά δείχνουν τον τρόπο με τον οποίο σκεπτόταν ο Αϊνστάιν, τον τρόπο με τον οποίο δούλευε ο Αϊνστάιν. Τα περισσότερα από αυτά, με τον δικό του γραφικό χαρακτήρα, είναι μαθηματικοί υπολογισμοί με πολύ λίγο κείμενο», δήλωσε ο καθηγητής Χάνοχ Γκουτφρόιντ, ακαδημαϊκός σύμβουλος των αρχείων. Σημειώσεις και ιδέες και πράγματα που σημείωνε βιαστικά βρίσκονται ανάμεσα σε αυτό το σπάνιο υλικό.

Ο Αϊνστάιν, ο οποίος είχε κερδίσει το 1921 το Βραβείο Νόμπελ Φυσικής, εγκαταστάθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες, αφού αποκήρυξε τη γερμανική υπηκοότητα μετά την άνοδο του Αδόλφου Χίτλερ στην εξουσία, κληροδότησε τα επιστημονικά και τα προσωπικά του γραπτά στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο.\

via